To główne hasła naszego spotkania
Podczas Kongresu chcemy podkreślać, że edukacja oparta na wartościach Freineta jest realnym narzędziem transformacji społecznej. Solidarność, wolność i demokracja w edukacji stają się siłą, dzięki której szkoły mogą reagować na globalne kryzysy, budować sprawiedliwe i pokojowe społeczeństwa oraz przygotowywać uczestników edukacji do aktywnego kształtowania świata, w którym żyją.
Podczas międzynarodowego spotkania nauczycieli i wychowawców RIDEF 2026 chcemy jednoznacznie wyrazić znaczenie tych wartości – razem i solidarnie dla wolności i demokracji!
To fundamenty kluczowe zarówno dla edukacji, jak i rozwoju społeczności szkolnych na całym świecie. Znajdują one swoje uzasadnienie w pedagogice Celestyna Freineta, literaturze i badaniach. Freinet wierzył, że szkoła powinna być miejscem pełnym zaufania i współpracy, w którym uczestnicy wspólnoty szkolnej mogą rozwijać się jako wolne, krytycznie myślące jednostki oraz aktywni obywatele i obywatelki.
Współczesna edukacja, szczególnie w kontekście międzynarodowym, koncentruje się na włączaniu i wsparciu osób z różnych środowisk. Solidarność była fundamentem procesu edukacyjnego według Freineta – jego metody, takie jak praca zespołowa i wspólna organizacja klasowej pracy, umożliwiały bezpośrednią interakcję, wymianę doświadczeń i budowanie zaufania. Współpraca, dzielenie się wiedzą i wzajemna pomoc sprzyjały tworzeniu społeczności uczącej się w duchu solidarności.
Współczesne wyzwania, takie jak wojna w Ukrainie czy konflikty w Azji i Afryce, uwidaczniają znaczenie solidarności w edukacji w obronie wolności i prawa do życia w pokoju. Bezpieczne codzienne życie dzieci, młodzieży i dorosłych powinno być priorytetem, a nauczyciele nie mogą pozostać obojętni wobec łamanych praw dzieci do edukacji i rozwoju (Konwencja o prawach dziecka). Przykładem jest obecność ponad 150 tysięcy uczniów-uchodźców z Ukrainy w polskich szkołach – ich integracja i wsparcie stanowią dziś istotny element codziennej pracy nauczycieli i całych wspólnot szkolnych.
Freinet odrzucał autorytarny styl nauczania, postulując, aby uczestnicy edukacji mieli prawo do podejmowania decyzji dotyczących własnego procesu nauczania. Wolność w jego pedagogice oznaczała samodzielne eksperymentowanie, odkrywanie i zdobywanie wiedzy oraz ponoszenie odpowiedzialności za własne decyzje. Takie podejście rozwijało umiejętności krytycznego myślenia, kreatywność oraz zdolność innowacyjnego rozwiązywania problemów, co współczesne badania również potwierdzają (Arum, Roksa, 2011).
Demokracja jest kluczowym elementem pedagogiki Freineta. Szkoła powinna przygotowywać uczestników edukacji do aktywnego i świadomego uczestnictwa w społeczeństwie. Podejmowanie decyzji, rozwiązywanie konfliktów i współpraca w ramach szkolnej wspólnoty rozwijają kompetencje potrzebne do angażowania się w życie obywatelskie w dorosłym życiu. Szkoły, w których przestrzegane są zasady demokratyczne, tworzą środowisko sprzyjające rozwojowi zarówno uczestników edukacji, jak i nauczycieli, a w szerszym kontekście – pokojowe i sprawiedliwe społeczności.
Edukacja staje się siłą zmiany społecznej, gdy szkoły tworzą przestrzeń solidarności, wolności i demokracji. Angażowanie wszystkich członków wspólnoty szkolnej w podejmowanie decyzji, wspólne rozwiązywanie problemów i realizowanie projektów społecznych pozwala przekształcać szkołę w laboratorium życia społecznego. Dzięki temu uczestnicy edukacji zdobywają kompetencje współpracy, empatii i odpowiedzialności wobec świata, a szkoły stają się miejscem, które reaguje na globalne wyzwania i przygotowuje społeczności do pokojowego współistnienia.
